معرفی 10 اشتباه طراحی پرسشنامه ☀️|✔️مهمترین اشتباهاتی که نباید مرتکب شوید

اشتباهات رایج در طراحی پرسشنامه شامل چه مواردی می‌شود؟ طراحی پرسشنامه کاری حساس است. اشتباه در تعیین استراتژي پرسشنامه و طرح سوالات نادرست، طبیعتا نتایج نادرستی را نیز پیش روی شما خواهد گذاشت که لزوما با واقعیت و اقداماتی که لازم است انجام دهید، مطابقت ندارد.

پرهیز از انواع اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه آنلاین ، علاوه بر جلوگیری از بروز چنین مشکلاتی، سبب جذابیت بیشتر نظرسنجی برای مخاطبان و افزایش نرخ مشارکت در آن می‌شود.
اما اشتباهات رایج پرسشنامه کدام هستند؟ چطور می‌توان از بروز آن‌ها پیشگیری کرد؟ در این مقاله با معرفی ۱۰ اشتباه رایج در طراحی نظرسنجی آنلاین به این سوالات با ذکر مثال پاسخ می‌دهیم. اگر به دنبال افزایش نرخ مشارکت و بازدهی نظرسنجی خود هستید تا پایان با ما همراه باشید.

1- طراحی سوالات جهت دار

اشتباهات پرسشنامه چیست؟ این اولین و شایع‌ترین اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه است. سوالاتی که ذهن مخاطب را به سمت و سویی خاص هدایت کنند، می‌توانند خودبه‌خود برخی از گزینه‌ها را برای او حذف کرده و ذهنش را منحرف کنند. این اشتباه، اغلب در پرسشنامه‌هایی دیده می‌شود که طراح، خود ارتباط نزدیکی با پروژه یا کسب‌وکار داشته و حتی در آن ذی‌نفع است.بنابراین حتی ممکن است در صورت عدم تمایل به طرح چنین سوالاتی به‌صورت ناخودآگاه، نظرسنجی را جهت‌دار کند.

یک مثال می‌تواند چنین سوالی باشد:

سازمان ما اخیرا به‌عنوان برترین سازمان ازنظر خدمات به مشتریان از سوی موسسه X انتخاب شده است. به‌عنوان یکی از مشتریان ما چه میزان از تجربه خود در ارتباط با بخش‌های مختلف سازمان ما راضی هستید؟
حتی اگر در گزینه‌های چنین سوالی، «بسیار ناراضی» یا «ناراضی» نیز وجود داشته باشد؛ احتمالا ذهن مخاطب در انتخاب آن‌ها دچار شک شده و تجربه‌اش را زیر سوال می‌برد.

بهتر است، بخش اول سوال، کاملا حذف شود حتی اگر مطابق با واقعیت باشد. برای پرهیز از طرح چنین سوالاتی، بهتر است از افرادی کمک بگیرید که با سازمان شما ارتباط صمیمانه‌ای ندارند. استفاده از نرم‌افزارهای فرم ساز آنلاین نیز می‌تواند سودبخش باشد.

اشتباهات رایج در طراحی پرسشنامه آنلاین

2- فرض داشتن دانش قبلی از سوی مخاطب

اینکه فرض کنید مخاطب در خصوص موضوعی، به‌خصوص موضوعات مربوط به سازمان شما، اطلاعاتی دارد، یک اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه است. برای پرهیز از چنین اشتباهاتی از کلمات دقیق استفاده کرده و خود را به‌جای مخاطب بگذارید. درواقع در یک نظرسنجی خوب، جایی برای ابهام و سوال باقی نمی‌ماند.

یک مثال در این زمینه می‌تواند سوال زیر باشد:

به نظر شما لوگوی جدید ما نسبت به لوگوی قبلی چه پیشرفت‌هایی کرده است؟

در این سوال، فرض بر این است که مخاطب، لوگوی قبلی شما را به یاد دارد. این در حالی است که اغلب، چنین نیست. بهتر است تصویر هر دو لوگو در سوال فوق، گنجانده شود.

یک سوال مبهم دیگر می‌تواند این سوال باشد:

به نظر شما فعالیت‌های فرهنگی و هنری در منطقه‌تان کافی است؟

در این سوال، منظور از منطقه مشخص نیست. بهتر است از کلمات دقیق‌تر مانند خیابان یا محدوده به کیلومتر استفاده کنید.

3- شروع نظرسنجی با سوالات جمعیت شناسی

این اشتباه، یکی از شایع‌ترین و بدترین انواع اشتباه رایج در طراحی نظرسنجی است. سوالات جمعیت‌شناسی تقریبا شخصی هستند و سن، جنسیت، قد، وزن، تعداد اعضای خانواده، شغل، درآمد و غیره را از مخاطب می‌پرسند. طرح این سوالات در ابتدای پرسشنامه، سبب سلب اعتماد مخاطب از شما خواهد شد.

حتی اگر او پرسشنامه را رها نکند، احتمال اینکه به این سوالات، جواب‌های نادرستی بدهد بالا است. برخی نیز طرح این نوع سوالات را بدون مقدمه و شناخت قبلی، حمل بر بی‌ادبی شما به‌عنوان کسب‌وکار و طراح پرسشنامه می‌دانند.

بهتر است این سوالات را در انتهای پرسشنامه و با رعایت کامل ادب و تقاضای مجدد از مخاطب برای پاسخگویی به آن‌ها بپرسید. علاوه بر این، تنها سوالاتی را مطرح کنید که واقعا به پاسخ آن‌ها در آنالیزهای خود نیاز دارید. درنهایت، مراقب کلمات و بار معنایی آن‌ها نیز باشید.

اشتباهات رایج در طراحی پرسشنامه آنلاین

4- طرح دو پرسش در یک پرسش

اینکه در فرم نظرسنجی از مشتریان در یک سوال، دو پرسش از مخاطب خود داشته باشید قطعا به کاهش دقت نظرسنجی شما، دقت مخاطب در پاسخگویی و حتی سردرگمی او منجر می‌شود. این اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه به دشوارتر شدن تجزیه‌وتحلیل پاسخ‌نامه‌ها نیز منجر خواهد شد.

طرح دو پرسش در یک سوال معمولا به این دلیل اتفاق می‌افتد که طراح، آن‌ها را مشابه یکدیگر و یا بسیار وابسته به هم می‌داند. این در حالی است که پاسخ‌دهنده‌ها، ممکن است لزوما چنین نظری نداشته باشند. مثال زیر می‌تواند روشن‌کننده باشد:

چه میزان از رنگ‌ها و طراحی وب‌سایت جدید ما راضی هستید؟

ممکن است پاسخ‌دهنده از رنگ وب‌سایت، راضی؛ اما از طراحی آن ناراضی یا نسبتا راضی باشد. بهتر است هرکدام از این موارد را در سوالات جداگانه؛ اما پشت سر هم مطرح کنید.

5- ارائه گزینه های ناکافی

در انواع تحقیقات بازار ارائه گزینه‌های ناکافی که همه طیف‌های ممکن از پاسخ‌ها را شامل نمی‌شوند، بیشتر از آنکه یک اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه باشد، اشتباهی ابتدایی و غیرحرفه‌ای است. برای پرهیز از چنین اشتباهی حتما تفاوت سلایق و عقاید را در نظر داشته و حتی احتمالات بسیار کم را نیز حذف نکنید. سوال زیر، یک نمونه از این اشتباه را نشان می‌دهد:

چند سال است که در این منطقه ساکن هستید:

•    یک تا دو سال
•    دو تا پنج سال
•    پنج تا هفت سال
•    هفت سال یا بیشتر

در گزینه‌های فوق، گزینه‌ای برای افرادی که کمتر از یک سال است در آن منطقه ساکن هستند، ارائه نشده است.

6- استفاده از دستور زبان پیچیده

استفاده از دستور زبان پیچیده و سوالاتی که مخاطب را سردرگم می‌کنند، می‌تواند به پاسخ‌های مبهم منجر شود. دلیل این موضوع این است که مخاطب، منظور شما را در پیچ‌وخم دستور زبان پیچیده‌ای که استفاده کرده‌اید، گم می‌کند. درواقع او ابتدا باید تلاش کند جمله‌بندی شما را درک کرده یا حتی آن را رمزگشایی کند. این اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه معمولا زمانی اتفاق می‌افتد که طراح، خود به دستور زبان فارسی یا هر زبانی که از آن استفاده می‌کند مسلط نبوده یا اساسا چندان اهل مطالعه نیست.

سعی کنید از بیش از دو فعل در سوالات خود استفاده نکنید. همچنین از استفاده از افعالی که اشتباها در زبان فارسی پرکاربرد شده‌اند، خودداری کنید. «می‌باشد»، «می‌گردد» و «هست» ازجمله این افعال هستند که به‌جای آن‌ها باید از «است»، «می‌شود» و مجددا «است» استفاده کنید.

7- استفاده سوالات منفی

جمله‌بندی با افعال منفی، یکی دیگر از اشتباهات رایج پرسشنامه آنلاین و غیرآنلاین است. این اشتباه که کمتر به آن توجه می‌شود، سبب القای بار منفی به مخاطب، پیچیدگی سوال و ایجاد ابهام در ذهن او می‌شود. این پیچیدگی تا آنجا پیش می‌رود که حتی ممکن است مخاطب، گزینه‌ای را انتخاب کند که کاملا برعکس آن را در ذهن داشته است. تا جای ممکن، سوالات خود را به شکل مثبت بپرسید. این اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه را می‌توانید از سوال زیر ببینید:

آیا موافق هستید که ارزش هنر در جامعه به‌درستی شناخته نمی‌شود؟

این در حالی است که با طرح سوال به شکل زیر می‌توان از ابهامات احتمالی جلوگیری کرد:

آیا فکر می‌کنید که ارزش هنر در جامعه به‌اندازه کافی شناخته می‌شود؟

اشتباهات رایج در طراحی پرسشنامه آنلاین

8- استفاده زیاد از سوالات باز

اشتباهات رایج در طراحی نظرسنجی آنلاین چیست؟ حتما می‌دانید که سوالات نظرسنجی ، به‌طورکلی، به دو دسته باز و بسته تقسیم می‌شوند. سوالات بسته، سوالاتی هستند که مخاطب، انتخاب‌هایی را برای پاسخ‌گویی به اشکال مختلف از نمودار و گرافیک تا چند گزینه پیش روی خود دارد. اما در سوالات باز، مخاطب می‌تواند به‌صورت تشریحی پاسخ دهد.

یک اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه ، طراحی تعداد زیادی سوال باز است. این سوالات درعین‌حال که گاهی لازم و برای تنوع‌بخشی به نظرسنجی و افزایش عمق تحلیلی آن لازم هستند، استفاده بیش‌ازحد آن‌ها آنالیز را دشوار می‌کند. درعوض، سوالات بسته، شما را با نتایج ملموس‌تری روبه‌رو کرده و علاوه بر این، زمان پاسخگویی به پرسشنامه را کاهش می‌دهند.

برای جلوگیری از این اشتباه تا جای ممکن تلاش کنید که گزینه‌های ممکن برای پاسخ‌گویی را دسته‌بندی کرده و به مقاصد خود از طریق سوالات بسته برسید.

9- انتظارات بیش از حد از مخاطب

طرح سوالات بسیار زیاد، انتظار از مخاطبان برای پاسخ‌های هرچه بیشتر و صرف زمان اضافه‌تر، طرح سوالات پیچیده و دیگر مواردی که می‌توانند سبب آزردگی خاطر او شوند، از اشتباهات رایج پرسشنامه آنلاین هستند. بسیاری از نظرسنجی‌های آنلاین با این تصور که مخاطب با این روش، زمان کافی برای پاسخگویی دارد، چنین انتظاراتی از آن‌ها داشته و پرسشنامه‌های آزاردهنده و به چشم مخاطب، متوقعانه طرح می‌کنند. چنین پرسشنامه‌هایی، بیشترین آمار رهاسازی را دارند.

10- طرح سوالاتی غیرضروری

بر اساس اصول طراحی پرسشنامه علاوه بر اینکه نباید سوالات شخصی غیرضروری و غیر مرتبط با پرسشنامه خود بپرسید، به‌طورکلی باید سوالات خود را به‌غایت هدفمند طراحی کنید. این اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه معمولا از این تصور غلط ناشی می‌شود که هرچه تعداد سوالات بیشتر باشد، نتایج نیز قابل‌اعتمادتر هستند. این در حالی است که تحلیل نتایج چنین سوالاتی عمدتا پیچیده است. آنها همچنین، نرخ رهاسازی نظرسنجی را نیز بالا می‌برند. برای پیشگیری از این مشکل، حتما از خودتان بپرسید که هدف از این پرسش چیست؟

سخن آخر

در جهت جلب رضایت مشتری طراحی پرسشنامه به‌دقت بالا و هدف‌گذاری مشخص نیاز دارد. طراحی سوالات جهت‌دار و یا با فرض این‌که مخاطب درباره موضوعی دانش قبلی دارد، از مهم‌ترین اشتباهات طراحی پرسشنامه آنلاین و غیرآنلاین هستند. رعایت نکات دستوری، پرهیز از پیچیده‌نویسی و سوالات منفی و خودداری از طراحی سوالات غیرضروری از دیگر نکاتی هستند که باید هنگام طراحی پرسشنامه به آن‌ها توجه داشته باشید.

برای بهتر شدن نرخ مشارکت و تکمیل نظرسنجی و بالاتر رفتن کیفیت نتایج حاصل‌شده حتما اشتباهاتی را که در این مقاله مطرح کردیم در نظر داشته باشید. لازم به ذکر است که پلتفرم‌های تخصصی و حرفه‌ای نظرسنجی آنلاین در پرسشنامه‌های پیش‌فرض خود به‌خوبی به انواع اشتباه رایج در طراحی پرسشنامه توجه می‌کنند؛ اما شما نیز لازم است که هنگام شخصی‌سازی آن‌ها، مراقب چنین مواردی باشید. کلیک کنید تا بیشتر بدانید.


اشتراک در تلگرام
اشتراک در فیسبوک
اشتراک در توئیتر
اشتراک در واتس‌اپ
اشتراک در واتس‌اپ
اشتراک در SMS


توسط سامانه یوچک پرسشنامه آنلاین بسازید ، آن را به اشتراک بگذارید و از داده های بدست آمده گزارش گیری کنید.


1000 Characters left